سیستم اولویت دهی اتوبوس
 

     شمارشگرهای معکوس ترافیکی
 

       سنسورهای تصویری ترافیک
 

       کنترلرهای فرماندهی تقاطع
 
      سامانه پیشرفته کنترل مرکزی
 

کنترل ترافیک | دستگاه کنترل ترافیک |ترافیک


معرفي انواع سيستم هاي كنترل چراغ هاي راهنمايي
از دستگاه هاي فرماندهی ساده تا سيستم هاي هوشمند مركزي

 شركت مهندسي بهينه سنج با برخورداري از 25 سال كار مداوم در زمينه طراحي و ساخت انواع دستگاه ها و سيستم هاي فرماندهي هوشمند چراغ هاي راهنمايي و با تكيه بر توان فني و اجرايي پرسنل خود و دانش روز موجود در كشورهاي پيشرفته ، تا كنون خدمات متنوع و گسترده اي را در جهت بهبود بخشيدن به زمان بندي چراغ هاي راهنمايي و کنترل ترافیک ارائه نموده و قدم هاي بزرگي را در حل مشكلات عبور و مرور در تقاطع ها و كاهش تأخير و اتلاف وقت رانندگان و مسافرين بر داشته است .
     در ادامه بطور خلاصه انواع دستگاه هاي كنترل پيشرفته چراغ هاي راهنمايي از ديد كاربردي و تأثير هر يك در وضعيت ترافيك ، معرفي و مقایسه مي شوند .
 
1- پري تايم دستگاه فرماندهي ساده

   
  امروزه ساده ترين كنترل كننده هاي الكترونيكي از نوع پيش زمان بندي (Pretimed) هستند . در اين دستگاه بر اساس پيش بيني از شرایط و حجم ترافيك در طول يك شبانه روز ، زمان بندي هاي مناسب براي هر مسير از قبل به حافظه دستگاه وارد مي گردد .
     تجربه هاي بدست آمده حاكي است كه در بسياري از تقاطع ها با حجم ترافيك سنگين ، شرایط عبور و مرور در طي ساعات يك روز تغييرات مشخصي را دنبال مي كند بطوري كه در ساعات اوليه صبح ، ترافيك سنگين از سمت مناطق مسكوني به مركز شهر و در ساعات آخر بعد از ظهر عكس اين قضيه اتفاق مي افتد . در اواسط روز نيز دو حالت ترافيك متوسط و ترافيك سبك پيش مي آيد. چنانچه اين پيش بيني ها بدرستي انجام شود و زمان بندي چراغ سبز هر مسير متناسب با حجم ترافيك تعيين گردد ، ميتوان اين زمان بندي ها را به حافظه دستگاه سپرد .اين دستگاه ها داراي يك ساعت زمان سنج دقيق هستند بطوريكه در هر يك از ساعات شبانه روز ، زمانهاي سبز مربوط به آن ساعت را از حافظه مي خواند و اجرا مي كند .
  تجربه نشان مي دهد كه در پيشرفته ترين كشورها عليرغم دست يابي به فن آوري هاي كنترل هوشمند ترافیک ، هنوز دستگاه هاي پري تايم داراي جايگاه ويژه اي هستند خصوصاً كه مسائلي همچون آموزش كار با دستگاه ، هزينه هاي نصب و هزينه هاي نگهداري و تعميرات آنها بمراتب نسبت به ساير دستگاه ها ساده تر و كمتر است .
در مدل هاي اخير دستگاه هاي پري تايم ، ميتوان براي روز هاي مختلف هفته و هفته هاي مختلف  سال الگوهاي متفاوتي از زمان بندي را پيش بيني و به دستگاه اعمال نمود بطوريكه ميزان نياز مراجعه به دستگاه ها براي تغيير زمان بندي ها در طول يكسال نيز به حداقل برسد .
 
2- دستگاه فرماندهي هوشمند محلی


 
     در برخورد با زمان بندي چراغ هاي راهنمايي در يك تقاطع ، اولين چيزي كه به ذهن مي رسد اين است كه اگر دستگاه بتواند مانند يك نيروي پليس با تجربه بصورت هوشمند عمل نمايد ، زمان بندي ايده آل را در تقاطع مي توان اجرا كرد و زمان هاي توقف را به حداقل رساند . بديهي است كه اينكار مستلزم داشتن چشم الكترونيكي ( سنسور ) در مسيرهاي منتهي به تقاطع است بطوريكه بتواند حجم ترافيك ورودي و يا توقف كرده در هر طرف را تشخيص دهد و متناسب با آن زمان هاي سبز را اعمال نمايد . دستگاه هاي فرماندهي هوشمند محلی داراي چنين قابليتي هستند . اين دستگاه ها در هر لحظه متناسب با حجم ترافيك تصميم مي گيرند ، و البته دقت كارشان وابسته به دقت چشم الكترونيكي است كه حجم ترافيك را مي خواند .
 يكي از بهترين و رايج ترين چشمهاي الكترونيكي براي ترافيك ، سنسورهایي است كه بشكل مربع يا مستطيل با ابعاد تقريبي 2x2 متر ، در زير آسفالت نصب مي شود و با عبور هر ماشين از روي آن ، يك پالس براي دستگاه مي فرستد و  بر اساس فاصله پالس هاي متوالي كه بيانگر ميزان فشردگي ترافيك است ، زمان سبز چراغ كم و زياد مي شود .
     دستگاه هاي فرماندهي هوشمند محلی در تقاطع هايي كه داراي نوسانات زياد در حجم ترافيك هستند بطوريكه وضعيت ترافيك قابل پيش بيني نباشد و همچنين در تقاطع هايي كه يك طرف خلوت و طرف ديگر شلوغ است بسيار خوب عمل مي كنند . با اين حال هزينه نصب و اجرا و نگهداري اين دستگاه ها نسبت به دستگاه ساده بسيار بيشتر است و اين هزينه ها بيشتر بخاطر حجم عمليات اجرايي است كه در ارتباط با نصب سنسورها و سيم كشي آنها مورد نياز     مي باشد .
در يك بررسي آماري از ميزان تاثير سيستم هوشمند نسبت به سيستم هاي قديمي كه در يكي از تقاطع هاي حساس شهر اصفهان انجام گرفت ، ميزان بهبود ناشي از سيستم هوشمند­­­ ،   25%  كاهش در زمان تاخير وسائط نقليه در آن تقاطع بوده كه با در نظر گرفتن كاهش چشمگير در مصرف سوخت و كاهش اتلاف وقت افراد ، رقم قابل ملاحظه اي صر فه جويي شده است  .
 
3- دستگاه فرماندهي هوشمند با قابلیت اتصال به مركز كنترل


 
 
     با بزرگ شدن شهر ها و افزايش روز افزون حجم وسائط نقليه ، تعداد خيابان ها و تقاطع ها بسرعت افزايش مي يابد و تقاطع ها نيز به يكديگر نزديك مي شوند . نزديك شدن تقاطع ها باعث مي شود كه حجم ترافيك يك تقاطع دقيقاً روي تقاطع هاي قبلي و بعدي اثر بگذارد .
در اينجا اين نكته به ذهن مي آيد كه شايد ديگر كنترل تك تك تقاطع ها به تنهايي كار ساز نباشد و زمان بندي هاي تقاطع ها مجاور بايد با يكديگر ارتباط داشته باشند .
    از سوي ديگر بزرگ شدن شهرها و گسترش شبكه ترافيك ، نياز به مديريت يكپارچه و هماهنگ بر روي كل ترافيك شهر را تقويت مي كند . مديريتي كه در آن در كنار چراغهاي راهنمايي ، وضعيت حمل و نقل عمومي ، وسائط نقليه اورژانس ، عابرين پياده ، بزرگراه ها و پاركينگ ها را مد نظر قرار دهد و همه اينها و ساير  موارد مرتبط با عبور و مرور را يكجا سازماندهي كند . تفكر احداث مركز كنترل حمل و نقل و ترافيك شهري در طي چند دهه گذشته در شهرهاي بزرگ جهان  به واقعيت تبديل شده است . در بعضي از شهرها تعداد تقاطع ها به حدود 2000 تقاطع مي رسد . در تهران تعداد تقاطعهاي چراغ دار از مرز 1000 عدد گذشته و بسرعت در حال افزايش است . كلان شهرهاي كشور با تعداد تقاطع بيش از 100 عدد مواجه هستند كه همه ساله با رشد چشمگيري اضافه مي شود . اين رشد حيرت آور قطعا با روشهاي سنتي و دستي و غير متمركز قابل مهار و مديريت نمي باشد .
 کنترلرهای فرماندهي هوشمند چراغ هاي راهنمايي چهارراه ها در اين شهرها بايد قابليت اتصال به يك مركز كنترل  فرماندهي از اتاق فرمان را دارا باشند . پليس راهنمائي بايد بتواند در مركز كنترل در مورد تعدادي از تقاطع هاي مجاور بطور همزمان تصميم گيري كند .
در چنين حالتي علاوه بر امكانات دستگاه هاي ساده تر مانند پري تايم ها ، بحث انتقال اطلاعات نيز اضافه مي شود .
فرمان صادر شده از مركز بايد طي كمتر از يك ثانيه به تقاطع برسد و به چراغ ها داده شود . اينكار نياز به استفاده از فن آوري انتقال اطلاعات دارد . دستگاه هاي پيشرفته هوشمند مرکزی مجهز به چنين سيستمي براي تبادل اطلاعات با اتاق فرمان مي باشد .
البته موفقيت استفاده از اين مدل دستگاه ها ، به نحوه انتقال اطلاعات نيز بستگي دارد . استفاده از خطوط تلفن شهري بصورت اختصاصي ، سيستمهاي بي سيم و اخيرا فيبر نوري ، چنين اجازه اي را به دست اندركاران داده است كه حجم زيادي از اطلاعات را با سرعت خارق العاده ودر كسري از ثانيه به كيلومترها دورتر از محل مركز برسانند و متقابلا وضعيت  ترافيك را ، هم بصورت تصويري و هم بصورت عددي و آماري ، در مركز در اختيار داشته باشند .
 در بررسيهاي بعمل آمده در تعدادي از تقاطعهاي مجهز به سيستم هوشمند و اجراي فاز بندي هاي پيشرفته در چراغها ، نتايج بسيار جالبي در بهبود روند عبور و مرور و كاهش تاخير و معطلي رانندگان و مسافرين حاصل شده است .

4- مركز كنترل هوشمند، اتاق فرمان



 
    در قسمت قبل به نقش اتاق فرمان بعنوان مركز كنترل و تصميم گيري ترافيك شهري اشاره كرديم . اتاق فرمان ، مجموعه اي شامل تجهيزات كامپيوتري و برنامه هاي نرم افزاري است كه كارشناسان مجرب سازمان ترافيك و پليس راهنمائي بهمراه نمايندگاني از ارگان هاي مرتبط با ترافيك همچون   آتش نشاني ، اتوبوسراني ،‌تاكسيراني و راديوپيام در آن مستقر هستند . شرایط ترافيكي كه توسط چشم هاي الكترونيكي، سنسورهای ویدیویی يا دوربين هاي مداربسته در سطح شهر جمع آوري مي شود برروي مونيتورهاي متعدد و صفحات نمايش بزرگ در اختيار پرسنل مركز قرار مي گيرد . همچنين زمان بندي چراغ هاي راهنمائي بطور دستي و يا اتوماتيك از اين اتاق به تقاطع ها فرستاده مي شود . فضاي آرام و بدون استرس مركز كنترل ، برخلاف محيط پرسر وصدا و شلوغ و خسته كننده تقاطع ها ، امكان تمركز و تفكر بيشتر و بهتر را در اختيار مديريت ترافيك قرار مي دهد و طبيعتا درچنين شرائطي تصميم گيريها درست تر و راندمان كار بالاتر خواهد بود .
    درحال حاضر در تعدادي از شهرهاي بزرگ كشور ،‌    مركز كنترل ترافيك تاسيس گرديده و در حال توسعه است . شركت بهينه سنج در طي 20 سال گذشته در دو شهر بزرگ اصفهان و تبريز عهده دار طراحي و اجراي اتاق كنترل بوده و در مجموع 100 تقاطع را در اين دو شهر بصورت هوشمند و مركزي تحت كنترل قرار داده است و داراي سابقه اي 25 ساله در اين زمينه مي باشد .
 
جمع بندي
 
    در اننخاب سيستم كنترل و فرماندهي چراغ هاي راهنمائي و ترافيك ، بايد بصورت واقع بين و بسته به شرایط حال و پيش بيني از آينده و البته درچارچوب امكانات مادي و بودجه اي عمل نمود . همان قدر كه انتخاب يك دستگاه فرماندهی هوشمند و پيشرفته چراغ راهنمایی با هزينه سنگين براي تقاطع هاي كوچك و كم تراكم و ياشهرهاي كم جمعيت   غير معقول بنظر مي رسد ، عدم استفاده از سيتمهاي پيشرفته و هوشمند در تقاطع هاي حساس شهرهاي بزرگ نيز كاري نابخردانه خواهد بود . نكات اجمالي مطرح شده در اينجا گرچه بسيار خلاصه و كوتاه است اما تاحد زيادي ميتواند مديريت ترافيك شهري را به سمت انتخاب بهينه و درست كمك و ياري نمايد چرا كه اكثر مطالب مطرح شده جداي از پشتوانه علمي و فني و انطباق با دانش روز ، مبتني بر تجربيات طولاني و گران سنگ تيم تخصصي و اجرايي شركت بهینه سنج  در طي 25 سال گذشته در سطح كشور مي باشد .